Osoba, która podejmuje pierwszą w życiu pracę, nie otrzymuje od razu całej rocznej puli urlopu wypoczynkowego. W pierwszym roku zatrudnienia wolne nalicza się stopniowo, wraz z kolejnymi miesiącami pracy. Dopiero od następnego roku kalendarzowego pracownik nabywa prawo do urlopu na zasadach ogólnych.
Jak nalicza się pierwszy urlop?
Zgodnie z zasadami opisanymi w Kodeksie pracy pracownik w pierwszym roku zatrudnienia nabywa prawo do urlopu po upływie każdego miesiąca pracy. Za każdy taki okres przysługuje mu 1/12 rocznego wymiaru.
Przy limicie 20 dni oznacza to około 1,67 dnia za miesiąc, natomiast przy limicie 26 dni – około 2,17 dnia. Zmiana pracodawcy w trakcie pierwszego roku nie przerywa tego mechanizmu.
Jeśli pracownik zacznie pracę pod koniec roku i nie przepracuje pełnego miesiąca, może nie uzyskać prawa do urlopu za ten okres. Od 1 stycznia kolejnego roku nabędzie jednak prawo do całej puli właściwej dla jego stażu.
Ile dni urlopu przysługuje pracownikowi?
Roczny wymiar zależy od stażu urlopowego. Osobie ze stażem krótszym niż 10 lat przysługuje 20 dni urlopu, natomiast po osiągnięciu co najmniej 10 lat – 26 dni.
Do tego stażu wlicza się również edukację. Ukończenie szkoły średniej ogólnokształcącej daje 4 lata, szkoły policealnej 6 lat, a studiów wyższych 8 lat. Okresów nauki nie sumuje się – pod uwagę bierze się jeden, najkorzystniejszy dla pracownika etap wykształcenia.
Co zmieniło się od 2026 roku?
Od 2026 roku katalog okresów zaliczanych do stażu pracy został rozszerzony. Uwzględnia on między innymi wykonywanie umów zlecenia i agencyjnych, prowadzenie działalności gospodarczej, współpracę z przedsiębiorcą czy udokumentowaną pracę za granicą, jeśli spełnione są warunki wskazane w przepisach.
Zmiany obowiązują sektor publiczny od 1 stycznia 2026 roku, a sektor prywatny od 1 maja 2026 roku. Mogą więc wpływać na to, czy pracownik osiągnie próg 10 lat uprawniający do 26 dni urlopu.
Wynagrodzenie za urlop i ekwiwalent
Urlop wypoczynkowy jest płatny, dlatego w czasie jego wykorzystywania pracownik zachowuje prawo do wynagrodzenia. Przy obliczaniu należności uwzględnia się wynagrodzenie zasadnicze oraz wybrane składniki zmienne.
Jeżeli zatrudnienie zakończy się przed wykorzystaniem należnego wolnego, pracodawca powinien wypłacić ekwiwalent za niewykorzystany urlop, o ile pracownik nie zdążył odebrać go wcześniej.
