Kupując produkt, zwłaszcza droższy lub bardziej skomplikowany, warto wiedzieć, jak dochodzić swoich praw w razie problemów. Do dyspozycji są dwa mechanizmy: gwarancja i rękojmia. Oba służą ochronie kupującego, ale opierają się na innych przepisach i różnią zakresem odpowiedzialności. Jedno działa z mocy prawa, drugie – na zasadzie dobrowolności. Kluczowe jest zrozumienie, co dokładnie oferuje każde z nich.
Gwarancja – co to jest?
Gwarancja to dobrowolne zobowiązanie producenta, dystrybutora lub sprzedawcy do usunięcia wady, naprawy towaru albo jego wymiany. Nie jest obowiązkowa, a jej warunki określa gwarant, najczęściej w załączonym dokumencie gwarancyjnym. To on decyduje, jak długo gwarancja obowiązuje, w jakich przypadkach można z niej skorzystać i co obejmuje.
Kupujący nie ma wpływu na treść gwarancji – może ją przyjąć albo z niej zrezygnować. Co ważne, nawet jeśli produkt objęty jest gwarancją, konsument nadal może skorzystać z rękojmi. Obie formy ochrony działają równolegle.
Rękojmia – czym się różni?
Rękojmia to ustawowa odpowiedzialność sprzedawcy za wady rzeczy sprzedanej – zarówno fizyczne, jak i prawne. Obowiązuje zawsze, niezależnie od tego, czy produkt ma gwarancję, i nie wymaga żadnych dodatkowych dokumentów. Przysługuje każdemu konsumentowi (a w niektórych przypadkach także firmom) z mocy prawa.
Rękojmia obowiązuje przez dwa lata od dnia wydania towaru. W tym czasie kupujący może żądać:
- naprawy,
- wymiany na nowy produkt,
- obniżenia ceny,
- a jeśli wada jest istotna – może odstąpić od umowy.
Sprzedawca ma obowiązek odpowiedzieć na reklamację w ciągu 14 dni. Brak odpowiedzi oznacza jej uznanie.
Kluczowe różnice między gwarancją a rękojmią
Gwarancja jest dobrowolna, rękojmia obowiązkowa. W przypadku gwarancji odpowiedzialność ponosi producent lub inny gwarant – nie zawsze sprzedawca. W rękojmi odpowiedzialność spoczywa zawsze na sprzedawcy. Gwarancja może trwać rok, dwa lub więcej – zależnie od decyzji gwaranta. Rękojmia trwa zawsze dwa lata, chyba że sprzedawca w przypadku rzeczy używanej skróci ten okres do jednego roku. Gwarancja obejmuje tylko określony przez gwaranta zakres – najczęściej konkretne usterki. Rękojmia obejmuje wszystkie wady, które istniały w chwili zakupu lub ujawniły się później.
Kiedy wybrać rękojmię, a kiedy gwarancję?
Rękojmia może być lepszym wyborem, jeśli:
- nie masz dokumentu gwarancyjnego,
- produkt nie działa prawidłowo, ale nie mieści się w „typowych” usterkach technicznych,
- gwarancja już wygasła, ale od zakupu nie minęły jeszcze dwa lata,
- producent uchyla się od odpowiedzialności, a sprzedawca wciąż działa.
Z kolei gwarancja może być korzystniejsza, jeśli:
- producent oferuje dłuższy okres ochrony niż ustawowe dwa lata,
- naprawa lub wymiana jest szybka i wygodna,
- reklamacja w ramach rękojmi została odrzucona lub procedura jest skomplikowana.
Warto pamiętać, że jeśli korzystasz z gwarancji i nie jesteś zadowolony z jej efektów, nic nie stoi na przeszkodzie, by skorzystać z rękojmi – i odwrotnie.
Podsumowanie
Gwarancja i rękojmia to dwa różne narzędzia, które chronią prawa kupującego. Gwarancja to dodatkowa opcja, którą oferuje producent lub sprzedawca na własnych warunkach. Rękojmia to obowiązek wynikający z ustawy, którego sprzedawca nie może się zrzec. Znając różnice między nimi, łatwiej podjąć decyzję, z którego mechanizmu skorzystać w razie problemów z zakupionym towarem. W wielu przypadkach to rękojmia okaże się skuteczniejszym i pewniejszym rozwiązaniem.
