Split payment to mechanizm podzielonej płatności, który rozdziela zapłatę za fakturę na dwie części: kwotę netto trafiającą do sprzedawcy oraz VAT przekazywany na specjalny rachunek VAT. Rozwiązanie dotyczy transakcji między firmami i zostało wprowadzone jako narzędzie ograniczające nadużycia w podatku od towarów i usług. W praktyce oznacza to, że przedsiębiorca opłacający fakturę może — a w niektórych przypadkach musi — użyć specjalnego komunikatu przelewu, dzięki któremu bank automatycznie dzieli płatność. Brzmi technicznie, ponieważ jest techniczne, choć sama zasada pozostaje dość prosta: pieniądze z faktury idą dwoma torami, a fiskus zyskuje większą kontrolę nad częścią podatkową.
Na czym polega mechanizm split payment?
Podzielona płatność działa wtedy, gdy nabywca otrzymuje fakturę z wykazaną kwotą VAT. W takiej sytuacji wartość netto może trafić na zwykły rachunek sprzedawcy albo zostać uregulowana w inny uzgodniony sposób, natomiast kwota podatku trafia na jego rachunek VAT. Ten rachunek prowadzi bank lub SKOK, a przedsiębiorca nie korzysta z niego tak swobodnie, jak ze zwykłego konta firmowego.
Split payment stosuje się wyłącznie w relacjach B2B, czyli przy transakcjach między podatnikami prowadzącymi działalność. Mechanizm nie obejmuje sprzedaży na rzecz osób prywatnych. W wielu przypadkach podzielona płatność ma charakter dobrowolny, ale przy określonych towarach i usługach oraz fakturach na co najmniej 15 000 zł staje się obowiązkowa. Dotyczy to czynności wskazanych w załączniku nr 15 do ustawy o VAT.
Rachunek VAT i zasady korzystania ze środków
Każdy podatnik VAT ma specjalny rachunek VAT, który umożliwia odbieranie i wykonywanie płatności w mechanizmie podzielonej płatności. Środki na takim rachunku mogą pochodzić przede wszystkim z kwoty podatku VAT zapłaconej przez kontrahenta przy użyciu komunikatu przelewu, ze zwrotu podatku albo z przesunięcia pieniędzy z innego rachunku VAT tego samego posiadacza.
Rachunek VAT ma ograniczone zastosowanie. Przedsiębiorca może wykorzystać zgromadzone tam środki m.in. do zapłaty VAT z faktur zakupowych, podatku do urzędu skarbowego, a także wybranych zobowiązań publicznoprawnych, w tym podatku dochodowego, akcyzy, należności celnych czy składek. Podzielona płatność może być realizowana wyłącznie w złotych polskich, co zamyka drogę do stosowania tego mechanizmu przy płatnościach walutowych.
Zachęty dla przedsiębiorców stosujących podzieloną płatność
Mechanizm split payment wiąże się z pewnymi korzyściami dla nabywców. Jedną z nich jest możliwość zmniejszenia kwoty zobowiązania podatkowego, jeśli przedsiębiorca zapłaci VAT z rachunku VAT przed ustawowym terminem. Wysokość obniżki oblicza się według określonego wzoru, który uwzględnia kwotę zobowiązania, stopę referencyjną NBP oraz liczbę dni wcześniejszej zapłaty.
Przedsiębiorca płacący fakturę w split payment może również ograniczyć ryzyko odpowiedzialności solidarnej i sankcji VAT w zakresie podatku wynikającego z faktury opłaconej tym mechanizmem. Przepisy przewidują także korzystniejsze podejście do odsetek za zwłokę w określonych sytuacjach, jeżeli zdecydowana większość podatku naliczonego wynika z faktur zapłaconych podzieloną płatnością. To rozwiązanie ma więc nie tylko uszczelniać rozliczenia, lecz także nagradzać tych, którzy wybierają bardziej kontrolowany model płatności — choć „nagroda” w podatkach zwykle oznacza po prostu nieco mniej problemów.
Split payment w JPK_V7
Obowiązkowe zastosowanie split payment wpływa także na ewidencję podatkową. Transakcje objęte mechanizmem podzielonej płatności trzeba odpowiednio oznaczyć w pliku JPK_V7. Po stronie sprzedawcy oznaczenie pojawia się w części dotyczącej sprzedaży, a po stronie nabywcy w części dotyczącej zakupów.
W obu przypadkach stosuje się symbol MPP. Poprawne oznaczenie ma znaczenie, ponieważ obowiązek split payment nie kończy się na samym przelewie — obejmuje również prawidłowe wykazanie transakcji w rozliczeniu. To jeden z tych elementów księgowości, które są małe tylko wizualnie; pominięte potrafią ważyć więcej, niż sugerują trzy litery.
Jak odzyskać środki z rachunku VAT?
Środki zgromadzone na rachunku VAT nie są całkowicie zamrożone, ale ich przeniesienie na zwykły rachunek firmowy wymaga złożenia wniosku. Podatnik wskazuje kwotę, którą chce przelać, a naczelnik urzędu skarbowego weryfikuje zasadność takiego żądania. Decyzja powinna zostać wydana w terminie 60 dni od otrzymania wniosku.
Urząd może odmówić zgody, jeśli uzna, że istnieje ryzyko niewykonania zobowiązań podatkowych, pojawienia się zaległości albo utrudnienia egzekucji. Rachunek VAT daje więc przedsiębiorcy dostęp do własnych środków, ale dostęp kontrolowany, podporządkowany bezpieczeństwu rozliczeń podatkowych. Właśnie w tym ujawnia się cała logika split payment: pieniądz nadal należy do podatnika, lecz część podatkowa porusza się po torze wyznaczonym przez przepisy, a nie przez bieżącą wygodę firmy.
